Regie nemen bij kanker: waar heb je zelf invloed op?
Van afwachten naar actief betrokken zijn bij je eigen kankertraject
"Ik wil geen afwachtende patiënt zijn. Ik wil zelf bijdragen aan mijn herstel."
Misschien herken je dat gevoel. Je krijgt een diagnose en ineens lijkt alles óver jou te gaan, zonder dat je zelf nog echt aanwezig bent in het verhaal. Je zit in de medische molen – onderzoeken, behandelingen, uitslagen – en voor je het weet wordt er van alles voor je bepaald.
Terwijl jij misschien juist denkt: ik wil zelf iets doen. Ik wil weten wat ik kan bijdragen. Ik wil niet alleen ondergaan wat er gebeurt.
Ik herinner me mijn moment nog precies.
Ik voelde me niet eens ziek, maar iedereen zei ineens dat ik rustig en voorzichtig moest doen. Tot het punt dat ik zelfs niet meer mijn dochter in haar wandelwagen mocht duwen.
Toen dacht ik.. Nee. Dat doe ik anders.
Wat betekent regie nemen eigenlijk?
Regie nemen bij kanker gaat niet over alles willen beheersen. En ook niet over het afwijzen van je medische behandelingen.
Voor mij ging het juist over de vraag:
Waar heb ik wél invloed op?
Want bij kanker wordt er veel voor je bepaald. Je hebt niet voor het zeggen wanneer je een onderzoek krijgt, welke behandeling medisch gezien wordt geadviseerd of hoe je lichaam daarop reageert.
Maar dat betekent niet dat je helemaal geen keuzes meer hebt.
Er is een gebied waar je wél iets te kiezen hebt. Soms is dat heel praktisch. Soms gaat het over hoe je voor jezelf zorgt. Soms over wat je nodig hebt, wat je belangrijk vindt of waar je grenzen liggen.
Regie nemen betekent voor mij dat je die ruimte weer gaat zien en er bewust gebruik van maakt.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen:
Je serieus nemen in wat je voelt, wat je nodig hebt en gelooft
vragen stellen en je uitspreken tegenover je arts of behandelaar;
onderzoeken welke keuzes rondom leefstijl en zelfzorg bij jou passen;
hulp vragen wanneer je die nodig hebt;
aandacht hebben voor je energie, rust en herstel;
tijd maken voor reflectie en wat voor jou belangrijk is;
onderzoeken hoe jij met angst, onzekerheid en veranderingen wilt omgaan.
Je hoeft daarbij niet alles zelf te weten of te kunnen.
Het gaat er vooral om dat je jezelf niet helemaal uit het verhaal laat verdwijnen.
Maar hoeveel invloed heb je dan eigenlijk?
Dit vind ik een belangrijke vraag.
Want als je kanker hebt, kan het verleidelijk zijn om te denken dat je overal invloed op zou moeten hebben. Dat je, als je maar de juiste voeding eet, voldoende beweegt, positief denkt, goed ontspant en alle mogelijke aanvullende dingen doet, de uitkomst van je ziekte kunt beïnvloeden.
Zo eenvoudig is het niet.
We hebben invloed op veel meer dan we soms denken, maar niet op alles.
Ik kan niet beloven dat bepaalde keuzes ervoor zorgen dat je kanker beter reageert op een behandeling. En ik geloof ook niet dat je jezelf iets te verwijten hebt wanneer een behandeling niet het gewenste resultaat heeft.
Wat ik wél interessant vind, is om te onderzoeken:
Wat kan ik zelf doen om mijn lichaam en mezelf zo goed mogelijk te ondersteunen?
Dat is een andere vraag.
Zelf iets doen naast je kankerbehandeling
Toen ik zelf ziek was, wilde ik mijn behandeling zo goed mogelijk aangaan. Maar ik wilde niet dat mijn behandeling het enige was wat ik kon doen.
Ik ging me verdiepen in voeding, beweging, ontspanning, slaap en stress. Ik mediteerde veel. Ik luisterde beter naar mijn lichaam en keek wat mij hielp om me zo goed mogelijk te voelen.
Niet omdat ik dacht dat ik daarmee alles kon beïnvloeden.
Maar omdat het mij een gevoel gaf dat ik zelf ook iets kon bijdragen.
En dat maakte voor mij een groot verschil.
Ik liep uiteindelijk zelfverzekerder en meer ontspannen het ziekenhuis in. Voorheen liet ik gemakkelijk over me heen lopen en accepteerde ik snel wat anderen voorstelden. Doordat het nu zo ging over mijn lichaam en mijn leven, kwam er iets in mij wakker.
Een soort innerlijk leiderschap.
En ook levenszin.
Ik merkte: dit is mijn leven. En ik wil daar zo goed mogelijk voor zorgen.En die vraag geeft ruimte.
Onderzoek laat zien dat autonomie en zelfbewuste mindset een directe positieve invloed hebben op herstel. Niet alleen op mentaal en emotioneel niveau, maar ook lichamelijk.
Een gevoel van invloed activeert het parasympatisch zenuwstelsel, dat nodig is voor rust en herstel.
Een positieve mindset verlaagt stress en versterkt het immuunsysteem.
Zelfbewuste keuzes stimuleren therapietrouw én betrokkenheid.
Je goed voelen en ontspanning beïnvloeden zelfs je genactiviteit (epigenetisch) op een positieve manier.
Met andere woorden: je mindset en gevoel van autonomie zijn geen bijzaken. Ze zijn een belangrijk onderdeel van je herstelproces.
Je hoeft niet alles te doen
Tegelijkertijd zie ik ook een valkuil in al die mogelijkheden.
Want als je eenmaal ontdekt hoeveel je zelf zou kunnen doen, kan zelfzorg óók een nieuwe taak worden.
Dan ontstaat er misschien een lange lijst:
Gezond eten. Bewegen. Mediteren. Supplementen. Goed slapen. Stress verminderen. Ademhalingsoefeningen. Naar buiten. Geen alcohol. Voldoende rust. Misschien nog acupunctuur of iets anders.
En wanneer je dat allemaal niet voor elkaar krijgt, kan het voelen alsof je niet genoeg doet.
Dat is niet de bedoeling van regie.
Voor mij gaat het juist steeds meer over de vraag:
Wat ondersteunt míj?
Wat past bij mijn situatie, mijn energie en mijn leven?
Wat voelt natuurlijk en soms zelfs moeiteloos? En wat voelt vooral als iets wat ik van mezelf moet?
En misschien ontdek je dan dat je soms iets wilt veranderen, maar soms juist ook iets mag loslaten.
Waar kun je zelf invloed op hebben?
Dat kan voor iedereen anders zijn.
Voor de één zit er veel ruimte in voeding en beweging. Voor een ander juist in rust, slaap of ontspanning. Misschien wil je onderzoeken hoe je beter met stress kunt omgaan. Of merk je dat je veel sterker wordt wanneer je leert je grenzen aan te geven.
Ook je omgeving kan een rol spelen.
Wie wil je dichtbij hebben? Wanneer wil je hulp vragen? Wat heb je nodig van de mensen om je heen?
En misschien brengt kanker je ook bij grotere vragen.
Wat vind ik eigenlijk belangrijk? Waar wil ik mijn tijd aan besteden? Waar krijg ik energie van? Wat wil ik niet langer uitstellen?
Dat zijn geen vragen die je allemaal meteen hoeft te beantwoorden.
Maar kanker kan er wel voor zorgen dat je er anders naar gaat kijken.
Regie is geen vast plan
Misschien is dat uiteindelijk wel het belangrijkste wat ik hierover heb geleerd.
Regie nemen betekent niet dat je een plan maakt en dat vervolgens perfect uitvoert.
Want tijdens een kankerbehandeling verandert er voortdurend iets.
De ene dag heb je energie en de volgende dag nauwelijks. Wat je vandaag prettig vindt, kan morgen te veel zijn. Soms wil je actief bezig zijn en soms wil je vooral rust.
Daarom vraagt regie ook om meebewegen.
Steeds opnieuw kijken: wat heb ik nu nodig? Wat past nu bij mij? Waar heb ik invloed op en wat mag ik even laten voor wat het is?
En juist daarin kan zelfzorg steeds meer iets natuurlijks worden, in plaats van iets wat je allemaal nog moet doen.
Van overleven naar leven
Wat regie nemen bij kanker voor mij uiteindelijk ook betekent, is dat je aandacht niet alleen maar naar je ziekte hoeft te gaan.
Natuurlijk is kanker een groot onderdeel van je leven wanneer je midden in een behandeling zit. Maar je bént niet alleen die patiënt.
Er is ook nog steeds een vrouw, een moeder, een partner, een vriendin, een collega. Iemand die van muziek houdt, wil wandelen, plannen maakt, moet lachen, ergens naar uitkijkt.
De diagnose kan alles op scherp zetten. Het kan je laten nadenken over wie je bent, waar je staat en wat je werkelijk belangrijk vindt.
Dat kan confronterend zijn.
Maar het kan ook iets in beweging zetten.
Voor mij begon regie nemen bij kanker met een heel praktisch besluit: ik wil zelf iets doen.
Gaandeweg werd het meer dan dat.
Ik ontdekte dat ik mezelf serieuzer mocht nemen. Dat ik mocht onderzoeken wat bij mij paste. Dat ik niet overal controle over hoefde te hebben om toch invloed te ervaren.
En misschien is dat voor jou ook een mooie eerste stap:
Niet meteen weten wat je allemaal moet doen.
Maar jezelf de vraag stellen:
Waar heb ik vandaag wél invloed op?
En misschien ontdek je onderweg wel dat er meer mogelijk is dan je vooraf dacht.
Van overleven naar leven. Voluit, in harmonie met je lichaam.
Zelf ontdekken wat jij kunt doen?
In mijn online training Kanker vanuit Kracht heb ik veel van de kennis en praktische mogelijkheden die ik zelf tijdens mijn ziekte en daarna heb verzameld bij elkaar gebracht.
Je ontdekt welke evidence-informed mogelijkheden er zijn om jezelf tijdens je kankerbehandeling te ondersteunen. Van voeding, beweging en slaap tot ontspanning, stress, gedachten en gevoelens.
Je krijgt onderbouwde kennis, een uitgebreid werkboek en praktische oefeningen, meditaties en visualisaties.
Niet om nóg meer te moeten doen.
Maar om beter te weten wat er mogelijk is, wat jou kan ondersteunen en wat bij jou past.
Opmerkingen